OSF als datarepository: geschikt voor Nederlandse wetenschappers of niet

Je wilt je onderzoekdata delen, vindbaar en toegankelijk maken, en je hoort steeds vaker de term "datarepository".

Maar welke kies je? Er bestaan tientallen repositories, en één ervan is OSF — Open Science Framework. Het klinkt aantrekkelijk, maar is het ook echt geschikt voor jou als Nederlandse wetenschapper? Laten we er eens goed naar kijken.

Wat is OSF eigenlijk?

OSF is een gratis, open-source platform dat is ontwikkeld door het Center for Open Science, een non-profits organisatie uit de Verenigde Staten. Het is in 2013 gelanceerd met één helder doel: wetenschappers helpen om hun hele onderzoeksproces transparanter en beter te organiseren.

Niet alleen het eindartikel, maar ook je data, code, materialen en zelfs je preregistraties — allemaal op één plek.

Wat OSF anders maakt dan een klassieke repository is dat het meer is dan alleen een opslagplek. Het is een werkplek. Je kunt er projecten aanmaken, samenwerken met collega's, versiebeheer toepassen en je project koppelen aan andere platforms zoals GitHub, Dropbox, Google Drive of Amazon S3. Het is dus zowel een samenwerktool als een plek om je data uiteindelijk openbaar te maken.

Wat kun je met OSF als Nederlandse onderzoeker?

Gratis en open toegankelijk

OSF is gratis te gebruiken. Je krijgt standaard 5 gigabyte opslagruimte per project, en je kunt dit uitbreiden tot 50 gigabyte per bestand. Voor de meeste onderzoeken is dat ruim voldoende.

DOI's en persistente identifiers

En als je meer nodig hebt, kun je externe opslag koppelen via add-ons.

Preregistraties en registraties

Geen abonnement, geen verstopte kosten. Een belangrijke eis voor FAIR data is dat je dataset een persistente identifier heeft — meestal een DOI. OSF biedt dat.

Wanneer je een project of component publiek maakt, kun je er een DOI aan toewijzen via DataCite. Dat betekent dat anderen je data kunnen citeren, wat telt voor je onderzoeksoutput. OSF is een van de populairste platforms ter wereld om je onderzoek te preregistreren.

Integratie met andere tools

Je kunt een tijdregistratie (timestamp) laten zetten op je hypotheses en analyseplan, voordat je data verzamelt.

Dat verhoogt de geloofwaardigheid van je onderzoek en sluit aan bij de groeiende eis van tijdschriften en fondsen om onderzoek transparant te preregistreren. OSF speelt goed samen met andere diensten. Je kunt je GitHub-repository koppelen, bestanden synchroniseren met Google Drive of Dropbox, en zelfs data archiveren via Amazon S3 of figshare. Dat maakt het aantrekkelijk voor onderzoekers die gebruikmaken van handige repository-tools en plugins voor onderzoekssoftware in hun dagelijkse workflow.

Waar moet je op letten?

Geen Nederlandse infrastructuur

Het grootste minpunt voor Nederlandse wetenschappers: OSF wordt gehost in de Verenigde Staten. Voor wie een alternatief in de levenswetenschappen zoekt: de servers staan niet in Europa.

Geen door Nederlandse fondsen aanbevolen als standaard

Dat betekent dat je data onder Amerikaanse wetgeving valt, waaronder bijvoorbeeld de CLOUD Act.

Voor gevoelige data — denk aan medische onderzoekspersonen of persoonsgegevens — kan dat een probleem zijn. Nederlandse universiteiten en de EU leggen steeds meer nadruk op dat onderzoekdata binnen Europese grenzen blijft, vanwege de AVG en Europese datasoevereiniteit. NWO en ZonMw, de twee grootste Nederlandse onderzoeksfondsen, verwachten wel dat je data FAIR maakt en archiveert in een betrouwbare repository, maar ze wijzen niet specifiek naar OSF als voorkeursplatform.

Duurzaamheid en lange-termijnarchivering

Ze verwijzen vaker naar domeinspecifieke repositories of naar Nederlandse infrastructuur zoals DANS (Data Archiving and Networked Services), dat wel binnen Nederland is gevestigd en voldoet aan Europese normen. OSF is een non-profit, maar het is geen formele archiefinstelling.

DANS daarentegen is erkend als een Trusted Digital Repository en voldoet aan de CoreTrustSeal-standaard. Als je data voor tientallen jaren bewaard wil hebben — wat fondsen steeds vaker eisen — dan is een erkende archiefinstelling een veiligere keuze.

Wanneer is OSF wél een goede keuze?

OSF is uitstekend geschikt als werkplek tijdens je onderzoek. Het organiseren van materialen, samenwerken met je team, preregistreren, en aan het eind je project openbaar maken — daarvoor is het platform echt sterk.

Als je data niet gevoelijk is en je wilt een snelle, gratis manier om je onderzoek transparant te delen, is OSF een prima optie. Maar als je formeel moet archiveren conform de eisen van NWO, ZonMw of je universiteit, en vooral als je persoonsgegevens of gevoelige data verwerkt, dan is het verstandig om te kijken naar de beste datarepository voor jouw discipline; een Nederlandse of Europese optie zoals DANS, 4TU.ResearchData of een domeinspecifieke repository is dan waarschijnlijk een betere — en veiligere — keuze.

De kern: combineer in plaats van kiezen

Het hoeft niet één of ander te zijn. Veel Nederlandse onderzoekers gebruiken OSF als werkplek tijdens hun project en verplaatsen hun data aan het eind naar een erkende repository voor langetermijnarchivering.

Zo krijg je het beste van twee werelden: de flexibiliteit van OSF en de betrouwbaarheid van een gecertificeerde archiefinstelling. De vraag is dus niet zozeer "is OSF geschikt?", maar eerder: "voor welk doel wil je het gebruiken?" Gebruik het als werkplek en samenwerktool — absoluut. Gebruik het als je enige archiefplek voor gevoelige of formeel verplichte data — denk er goed over na.