Je hebt je onderzoek afgerond, je data is klaar, en nu moet het ergens veilig en vindbaar terechtklinken. Maar waar? Er bestaan duizenden data repositories wereldwijd, en niet elke repository past bij jouw type data of discipline.
▶Inhoudsopgave
Gelukkig bestaat er een tool die dit een stuk makkelijker maakt: re3data.org.
In dit artikel lees je hoe je het slimst inzet om de perfecte plek voor jouw onderzoeksdata te vinden.
Wat is re3data.org eigenlijk?
Re3data.org is de grootste en meest uitgebreide registratie van data repositories ter wereld.
Het project is opgezet door het Duitse Duitse Leibniz-Institut für Informationsinfrastructur (FIZ Karlsruhe) en wordt wereldwijd erkennend als betrouwbare bron. Op het moment van schrijven staan er meer dan 3.000 repositories geregistreerd, verdeeld over vrijwel elk denkbaar wetenschapsgebied. Wat re3data zo handig maakt: het is geen repository zelf. Het is een register, een soekmachine voor repositories.
Je kunt erop zoeken op discipline, type data, land, taal, en nog veel meer. Het is dus dé eerste stop als je wilt weten waar jouw data het beste past.
Waarom kiezen voor een discipline-specifieke repository?
Je zou je data natuurlijk kunnen uploaden naar een algemene repository zoals Zenodo of Figshare. Dat werkt prima, maar een discipline-specifieke repository heeft belangrijke voordelen.
Ten eerste: je data komt terecht bij de juiste community. Als je bijvoorbeeld genoomdata hebt, is een repository als het European Nucleotide Archive (ENA) een logischere keuze dan een algemene opslagplek. De mensen die jouw data nodig hebben, zoeken daar immers al.
Ten tweede: discipline-specifieke repositories bieden vaak betere metadata-standaarden en validatie. Ze begrijpen welke bijzondere eisen gelden voor jouw type data.
Denk aan specifieke bestandsformaten, verplichte metadata-velden, of kwaliteitscontroles die voor jouw vakgebied relevant zijn. Ten derde: veel financierders en tijdschriften vragen tegenwoordig expliciet om opslag in een erkende, discipline-specifieke repository. Dat maakt het kiezen van de juiste plek niet alleen handig, maar soms gewoon verplicht.
Stap voor stap: zo gebruik je re3data.org
1. Ga naar de zoekfunctie
Op de homepage van re3data.org vind je direct een zoekbalk. Je kunt hier intypen wat je zoekt: een onderwerp, een type data, of zelfs de naam van een specifieke repository als je die al kent.
2. Gebruik de filters slim
Dit is waar het echt gaan gebrullen. Na je zoekopdracht kun je de resultaten fijnmazig filteren. De belangrijkste filters:
Subject: Kies hier je wetenschappelijke discipline. Van Life Sciences tot Humanities, van Engineering tot Social Sciences. De lijst is uitgebreid en vaak verder onderverdeeld in subdisciplines.
Data type: Specifieke datasets, beeldmateriaal, software, audiovisuele data, of bijvoorbeeld survey-data. Niet elke repository accepteert elk type, dus deze filter bespaart je tijd.
Country: Wil je liever een Nederlandse of Europese repository? Filter op land en je ziet meteen de opties. Data licenses: Belangrijk als je specifieke eisen hebt aan openheid of gebruiksrechten. Klik op een repository en je krijgt een uitgebreid profiel. Hier staat alles wat je moet weten: welke data types geaccepteerd worden, welke licenties mogelijk zijn, of er een persistent identifier (zoals een DOI) wordt toegekend, en of de repository voldoet aan de CoreTrustSeal-certificering.
Die laatste is een internationale kwaliteitsstandaard voor betrouwbare data repositories. Wil je weten wat de beste datarepository voor jouw discipline is?
3. Bekijk het repository-profiel
Let dan ook op de sectie over policy. Sommige repositories hebben strikte eisen aan data formaten of metadata. Het is vervelend om te ontdekken dat je data niet past nadat je al begonnen bent met uploaden.
Binnen Open Science draait veel om de FAIR-principes: Findable, Accessible, Interoperable, en Reusable. Op re3data.org kun je zien in hoeverre een repository voldoet aan deze principes.
4. Controleer of de repository FAIR-data ondersteunt
Kijk of de repository DOIs toekent (vindbaarheid), of er gestandaardiseerde metadata wordt gebruikt (interoperabiliteit), en of er duidelijke toegangscondities zijn (toegankelijkheid). Elke repository op re3data.org heeft contactgegevens. Aarzel niet om even een mailtje te sturen als je niet zeker bent of jouw data past.
5. Neem contact op als je twijfelt
De mensen achter deze repositories helpen je graag verder. Ze willen juist dat goede data bij hen terechtkomt.
Enkele populaire repositories om mee te beginnen
Om je op weg te helpen, een paar veelgebruikte repositories per brede categorie:
Algemeen en multidisciplinair: Zenodo (opgezet door CERN), Figshare, en Dryad als optie voor levenswetenschappen. Deze accepteren vrijwel elk type data en zijn een veilige keuze als je geen discipline-specifieke optie kunt vinden. Levenswetenschappen: Het European Nucleotide Archive (ENA) voor sequentiedata, Protein Data Bank (PDB) voor eiwitstructuren, en Gene Expression Omnibus (GEO) voor genexpressiedata. Sociale wetenschappen: DANS (Data Archiving and Networked Services) is dé Nederlandse optie voor sociale wetenschappen, geesteswetenschappen en archeologie. DANS biedt ook ondersteuning bij het opstellen van een Data Management Plan. Aard- en milieuwetenschappen: PANGAEA is een grote speler voor geowetenschappen en milieuonderzoek.
Wat als er geen geschikte repository bestaat?
Soms vind je simpelweg geen repository die past bij jouw specifieke data. Dat komt vaker voor dan je denkt, vooral in nichegebieden of bij heel nieuwe onderzoeksmethoden.
In dat geval heb je twee opties. Optie één: kies een algemene repository zoals Zenodo.
Die is ontworpen om alles te accepteren en geeft je data een DOI, waardoor het vindbaar en citeerbaar blijft. Optie twee: neem contact op met je universiteitsbibliotheek of research data officer. Zij kunnen je helpen met alternatieven, of soms zelfs met het opzetten van een oplossing. Veel Nederlandse universiteiten hebben eigen data ondersteuningsteams die hier ervaring mee hebben.
De laatste check voordat je uploadt
Voordat je je data uploadt, doe deze snelle controle: Staan alle verplichte metadata-velden correct ingevuld?
Is je data in een open, duurzaam bestandsformaat? Heb je de juiste licentie gekozen? Staat in je Data Management Plan welke repository je gebruikt?
En last but not least: heb je toestemming om deze data te delen, rekening houdend met privacy en auteursrechten? Als je deze vragen met ja kunt beantwoorden, ben je klaar.
Volg de stappen voor het uploaden van je dataset, deel je kennis, en draag bij aan open science.
Want uiteindelijk draait het daom: onderzoeksdata die gedeeld wordt, is onderzoeksdata die impact maakt.
Veelgestelde vragen
Wat is re3data.org precies?
Re3data.org is een online register dat je helpt bij het vinden van de juiste plek om je onderzoeksdata veilig op te slaan.
Waarom is het belangrijk om een discipline-specifieke repository te kiezen?
Het is geen opslagplek zelf, maar eerder een soort zoekmachine die duizenden data repositories wereldwijd doorzoekt op basis van discipline, data type en andere criteria, zodat je de perfecte repository voor jouw onderzoek kunt vinden. Het uploaden van je data naar een repository die specifiek is voor jouw vakgebied, zoals het European Nucleotide Archive voor genoomdata, is vaak een betere keuze dan een algemene repository.
Hoe gebruik ik re3data.org om een geschikte repository te vinden?
Deze repositories kennen de specifieke eisen en metadata-standaarden van jouw discipline, waardoor je data beter vindbaar is voor de juiste experts en vaak ook vereist wordt door financierders en tijdschriften. Om een geschikte repository te vinden, ga je naar de homepage van re3data.org en gebruik je de zoekfunctie. Vervolgens kun je de resultaten filteren op discipline, data type en andere relevante criteria, zodat je snel de repositories vindt die het beste bij jouw onderzoek passen. Het is een handige tool om de juiste plek voor je data te vinden.
Wat is het verschil tussen een repository en een data repository?
Een repository is een algemene opslagplaats voor digitale informatie, terwijl een data repository specifiek gericht is op het opslaan en beheren van onderzoeksdata.
Wat is het doel van re3data.org?
Re3data.org helpt je bij het vinden van de juiste data repository, die past bij jouw specifieke discipline en de eisen van je onderzoek. Het doel van re3data.org is om onderzoekers te helpen bij het vinden van de juiste plek om hun onderzoeksdata op te slaan. Het is een uitgebreide registratie van data repositories wereldwijd, waardoor je snel en eenvoudig de repository kunt vinden die het beste past bij jouw specifieke data en discipline.