Horizon Europe DMP vereisten voor 2026: wat is er nieuw ten opzichte van 2024

Je wilt een Horizon Europe aanvraag indienen, of je project loopt al — op een gegeven moment kom je terecht bij het Data Management Plan.

En terecht, want zonder een stevig DMP kom je niet verder. Maar wat als je DMP van 2024 ineens niet meer voldoet? De Europese Commissie heeft de vereisten voor 2026 fler aangescherpt. Geen paniek, maar wel tijd om bij te schaven. In dit artikel lees je precies wat er verandert, waar je op moet letten, en hoe je ervoor zorgt dat je DMP er klaar voor is.

Waarom verandert er iets aan DMP-vereisten?

Horizon Europe is het grootste Europese onderzoeksfonds ooit: €95,5 miljard over de periode 2021–2027. Het programma groeit mee met de wereld, en dat geldt ook voor data management.

Wat in 2024 nog als "goed genoeg" gold, is in 2026 niet meer voldoende. De Europese Commissie wil dat onderzoeksdata niet alleen goed beheerd wordt, maar ook écht herbruikbaar, vindbaar en toekomstbestendig. Kortom: de lat ligt hoger.

De belangrijkste reden voor de aanpassing? De Digital Research Infrastructure Readiness (DRIR) actie.

Dit initiatief, met een budget van circa €350 miljard, richt zich op het versterken van de digitale onderzoeksinfrastructuur in Europa. Een groot deel daarvan gaat over hoe we data delen, opslaan en hergebruiken. En dat heeft directe gevolgen voor jouw DMP.

Wat was er in 2024?

Laten we even terugkijken. In 2024 draaide een DMP voornamelijk om drie dingen:

• FAIR-principes — Findable, Accessible, Interoperable, Reusable
• GDPR-naleving — privacy en gegevensbescherming op orde hebben
• Basisdocumentatie — beschrijven hoe je data verzamelt, opslaat en archiveert

Dat was al een flinke stap vooruit vergeleken met Horizon 2020, maar het bleef vaak bij een soort checklist. Je vulde het in, je leverde het in, en je ging verder met je onderzoek. In 2026 is dat niet meer genoeg.

Wat is er nieuw in 2026?

De veranderingen voor 2026 zijn substantieel. Hieronder de zes belangrijkste verschillen.

1. Van checklist naar strategisch document

In 2024 kon je een DMP schrijven alsof het een technisch formulier was.

In 2026 verwacht Horizon Europe dat je DMP een strategisch verhaal vertelt. Hoe draagt jouw data management bij aan de onderzoeksvragen? Wat is de maatschappelijke impact van jouw data?

2. Data hergebruik wordt écht verplicht

Hoe zorg je ervoor dat anderen jouw data kunnen hergebruiken? Concreet betekent dit: je DMP moet een duidelijke link leggen tussen je data-activiteiten en de doelen van je project.

• Welke data je deelt (en welke niet, met onderbouwing)
• Welke standaarden je gebruikt (zoals Dublin Core of schema.org)
• Welke repository je inzet (bijvoorbeeld Zenodo, DataverseNL, of een domein-specifieke repository)
• Wanneer data beschikbaar komt (bij publicatie, of eerder)

Niet alleen "we slaan data op in een repository", maar "we gebruiken deze repository zodat andere onderzoekers in 2028 onze dataset kunnen combineren met nieuwe metingen, waardoor we samen sneller inzicht krijgen in klimaatverandering". Zie het verschil? FAIR-principes stonden er al in 2024, maar in 2026 wordt hergebruik actief afgedwongen. Je DMP moet concrete plannen bevatten voor: De Europese Commissie stimuleert sterk het gebruik van de European Open Science Cloud (EOSC) en Europese data spaces.

3. Governance en verantwoordelijkheid: wie doet wat?

Als je aantoont dat je data daar vindbaar en toegankelijk is, scoor je hoger bij de beoordeling.

• Data steward — zorgt voor kwaliteit en toegankelijkheid van data
• Data manager — beheert de technische infrastructuur
• Projectleider — houdt overzicht en rapporteert aan de EU

Een nieuw element in 2026 is de eisen aan data governance. Je projectteam moet duidelijk maken wie verantwoordelijk is voor welk onderdeel van data management. Denk aan rollen als:

4. Integratie met digitale infrastructuur

Horizon Europe raadt aan om een Data Management Committee (DMC) op te richten, met vertegenwoordigers van alle projectpartners. Dit comité monitort de voortgang en lost problemen op.

Het idee: data management is geen taakje voor één persoon, maar een gedeelde verantwoordelijkheid. In 2026 moet je DMP aantonen dat je gebruikmaakt van moderne digitale tools en platforms. Denk aan cloud computing (Microsoft Azure, Amazon Web Services, Google Cloud), data repositories, en analyse-tools.

5. Privacy en beveiliging: strenger dan ooit

Maar het gaat verder dan alleen noemen: je moet uitleggen hoe deze tools samenwerken en hoe ze bijdragen aan interoperabiliteit. Er is ook een duidelijke voorkeur voor Europese cloudoplossings en infrastructuur.

• Privacy by Design — privacy meedenken vanaf het begin van je onderzoek
• Privacy by Default — standaard de meest privacyvriendelijke instelling kiezen
• Anonimisering en pseudonimisering — hoe ga je hiermee om?
• Beveiligingsmaatregelen — encryptie, toegangscontrole, back-ups

Niet verplicht, maar het wordt gewaardeerd. Als je kunt aantonen dat je data binnen Europese grenzen blijft en voldoende beveiligd is, vergroot je je kansen.

GDPR blijft uiteraard van toepassing, maar de vereisten zijn aangescherpt. Je DMP moet nu expliciet ingaan op: Als je werkt met persoonsgegevens, moet je een Data Protection Impact Assessment (DPIA) kunnen overleggen.

6. Monitoring en evaluatie: je DMP is levend

Ook als je denkt dat je er niet mee te maken heb: check het goed. De grens tussen anoniem en herleidbaar is dunner dan je denkt.

In 2024 leverde je je DMP in en was het gedaan. In 2026 is je DMP een levend document dat regelmatig geüpdatet wordt. Horizon Europe verwacht dat je: Denk aan het DMP als een soort projectplan voor je data.

• Duidelijke indicatoren opneemt om voortgang te meten
• Periodiek rapporteert over de status van je data management
• Corrigerende maatregelen beschrijft als er iets misgaat

Net zoals je onderzoeksvragen kunnen verschuiven, kan ook je data-aanpak moeten meebewegen.

Dat is niet alleen toegestaan, het wordt verwacht.

Hulpmiddelen en ondersteuning

Gelukkig hoef je het niet alleen te doen. Er zijn genoeg tools en organisaties die je helpen:

• DMPonline — een gratis tool van DCC (Digital Curation Centre) die je stap voor stap begeleidt
• Research Data Nederland (RDNL) — advies en ondersteuning voor Nederlandse onderzoekers
• Je universiteitsbibliotheek — de meeste Nederlandse universiteiten hebben een research data helpdesk
• EOSC — de European Open Science Cloud biedt richtlijnen en infrastructuur

Neem vooral contact op met je instituut voordat je begint. Vaak zijn er templates beschikbaar die al zijn aangepast aan de nieuwe vereisten. Dat bespaart je uren werk.

Samenvatting: de grootste verschillen in één overzicht

Conclusie: begin vroeg, schrijf slim

De DMP-vereisten voor Horizon Europe 2026 zijn duidelijder, strenger en vooral: strategischer.

Het gaat niet meer om het invullen van een formulier, maar om het laten zien dat je naadloos kunt omgaan met data — van verzameling tot hergebruik. Mijn advies? Voorkom veelgemaakte fouten in je DMP en begin met schrijven op het moment dat je aan je aanvraag werkt, niet ervoor.

Betrek je hele team, denk na over governance, kies je repository vroeg, en schrijf met impact in gedachten. Een goed DMP is geen last — het is een kans om je onderzoek sterker te maken.

Heb je vragen? Neem contact op met je research data helpdesk of kijk op accelerateopenscience.nl voor meer tips over data management plannen schrijven.