Stel je bent onderzoeker in Nederland en je moet een Data Management Plan schrijven. Je binnenstraalt het woord DMP, je kijkt op, en je wordt meteen geconfronteerd met twee grote namen: DMPonline en DMP Roadmap. Beide tools beloven je te helpen, maar welke kies je nou eigenlijk? Geen zorgen, we leggen het gewoon uit — zonder jargon, zonder droge opsommingen, maar met genoeg scherpte om een goede keuze te maken.
▶Inhoudsopgave
Wat is een Data Management Plan (DMP) en waarom moet je er om geven?
Een Data Management Plan is een document dat beschrijft hoe je met je onderzoeksdata omgaat: hoe je het verzamelt, opslaat, deelt en bewaart. Het is geen bureaucratisch lastpakje — het is juist een manier om je onderzoek transparant, herbruikbaar en betrouwbaar te maken. En laten we eerlijk zijn: steeds meer subsidiegevers, zoals NWO en de EU, vragen er expliciet om.
Binnen het Plan S-initiatief van de Nederlandse overheid staat bovendien FAIR-data centraal — data die vindbaar, toegankelijk, interoperabel en herbruikbaar is.
Een goed DMP helpt je daarbij.
DMPonline: de gratis, open-source optie
DMPonline is ontwikkeld door het Digital Repository of Ireland (DRI), in samenwerking met universiteiten wereldwijd — waaronder Nederlandse instellingen.
Wat kun je ermee?
- Templates van bekende subsidiegevers: NWO, Horizon Europe, ZonMw — ze zijn er allemaal in terug te vinden.
- Samenwerken: Je kunt anderen toegang geven om mee te schrijven of te reviewen.
- Exportmogelijkheden: Je plan kun je exporteren als PDF of Word.
- Integratie met institutionele systemen: Sommige universiteiten koppelen DMPonline aan hun eigen onderzoeksinformatiesystemen.
Waar schiet het tekort?
Het is open source, gratis te gebruiken, en biedt een solide basis voor het opstellen van een DMP. De tool werkt met templates: je kiest een sjabloon (bijvoorbeeld van NWO of Horizon Europe) en beantwoordt gestructureerde vragen over je data.
DMPonline is krachtig, maar niet altijd even intuïtief. De interface voelt wat ouderwets aan, en als je geen technisch ingesteld bent, kan het even duren voordat je erin uitkomt. Ook is er geen centrale supportafdeling — je bent aangewezen op documentatie en communityforums. En hoewel de tool gratis is, moet je zelf wel een account aanmaken via een ondersteunende instelling (zoals je universiteit) of via de internationale versie op DMPonline.org.
DMP Roadmap: de professionele, cloudgebaseerde oplossing
DMP Roadmap (vaak afgekort als DMPTool of DMPRoadmap) is oorspronkelijk ontwikkeld door de University of California en wordt nu wereldwijd gebruikt door honderden instellingen. In Nederland kiezen steeds meer universiteiten — zoals de Universiteit Utrecht en de Vrije Universiteit Amsterdam — voor DMP Roadmap als hun standaard DMP-tool.
Wat maakt het anders?
- Moderne, gebruiksvriendelijke interface: Alles ziet er strak en overzichtelijk uit.
- Automatische suggesties: Op basis van je subsidiegever of onderzoeksdomein krijg je slimme tips en voorbeelden.
- Workflow-ondersteuning: Je kunt deadlines instellen, taken toewijzen en voortgang bijhouden.
- Directe koppeling met je instelling: Veel Nederlandse universiteiten bieden DMP Roadmap via hun eigen portal, met lokale richtlijnen en contactpersonen.
En de keerzijde?
DMP Roadmap is geen gratis tool voor individuele gebruikers — maar gelukkig hoef je er zelf niet voor te betalen.
De licentie wordt door je universiteit of onderzoeksinstelling afgesloten. Als je geen band hebt met een deelnemende instelling, wordt het lastiger om toegang te krijgen. Daarnaast is de tool minder aanpasbaar dan DMPonline: je zit vast aan de structuur die de ontwelaars hebben bedacht.
DMPonline vs. DMP Roadmap: de kernverschillen op een rijtje
| Kenmerk | DMPonline | DMP Roadmap |
|---|---|---|
| Kosten | Gratis (open source) | Instelling betaalt licentie |
| Toegang | Via instelling of DMPonline.org | Alleen via deelnemende instellingen |
| Gebruiksgemak | Matig | Uitstekend |
| Ondersteuning | Community-based | Professioneel (via instelling) |
| Flexibiliteit | Hoog (aanpasbaar) | Laag (vaste structuur) |
| Nederlandse adoptie | Groeiend | Wijdverspreid |
Dus welke tool moet jij gebruiken?
Het antwoord is simpel: kijk eerst naar wat jouw universiteit aanbiedt. De meeste Nederlandse onderzoekers krijgen via hun instelling gratis toegang tot DMP Roadmap — en voor een brede vergelijking van DMP-tools voor Nederlandse onderzoekers is dat een enorme voordeel.
Het is gebruiksvriendelijk, up-to-date, en je kunt altijd terecht bij je lokale research support desk als je vastloopt. Maar als je juist meer controle wilt, of als je instelling geen DMP-tool aanbiedt, dan is DMPonline een uitstekend alternatief. Het kost niets, werkt overal, en je kunt er zelfs mee experimenteren als je technisch bent. Ongeacht welke tool kiest: het belangrijkste is dat je begrijpt waarom je een DMP schrijft.
Het is geen doel op zich — het is een manier om je onderzoek beter, transparanter en duurzamer te maken. En dat past perfect bij de Nederlandse ambitie om open science écht te laten werken.