Vergelijking: DMP-tools voor Nederlandse onderzoekers in 2026

Stel je voor: je start een nieuw onderzoeksproject, je hebt subsidie binnen, en dan komt die vraag — hoe ga je eigenlijk met je data om?

Wie heeft er toegang? Waar bewaar je alles? En hoe zorg je ervoor dat anderen over tien jaar nog steeds je data kunnen begrijpen en hergebruiken?

Precies daarvoor bestaat een Data Management Plan, kortweg DMP. En gelukkig hoef je dat plan niet meer in een eindeloos Word-document te pesten.

Er zijn steeds betere tools voor. In dit artikel vergelijken we de belangrijkste DMP-tools die in 2026 voor Nederlandse onderzoekers relevant zijn — van gratis opties tot geavanceerde platforms.

Waarom een DMP eigenlijk niet meer omheen te werken is

Kort samengevat: een DMP is een plan waarin je vooraf beschrijft wat je gaat doen met je onderzoeksdata. Hoe verzamel je het? Hoe bewaar je het veilig? Wie mag erbij?

En wat er gebeurt als het project is afgelopen? In Nederland is dit geen luxe meer.

Zowel NWO als europese subsidiegevers vragen standaard om een DMP. Ook de VSNU-akkoorden en de PlanS-richtlijnen drukken steeds harder op het belang van goed datamanagement.

Kortom: wie serieus doet aan onderzoek, heeft een goede DMP-tool nodig. Maar welke kies je dan?

DMPTool — de wereldwijde allrounder

DMPTool is wereldwijd een van de meest gebruikte platforms om DMP's te schrijven. Het is ontwikkeld door de California Digital Library en wordt door honderden instellingen gebruikt.

Wat maakt het zo populair? Je krijgt kant-en-klare templates van bekende subsidiegevers en instellingen, je kunt samenwerken met collega's in één document, en de tool leidt je stap voor stap door het proces.

Voor Nederlandse onderzoekers is DMPTool vooral handig als je met internationale partners werkt of subsidie aanvraagt bij organisaties die DMPTool ondersteunen. De tool zelf is gratis te gebruiken. Sommige universiteiten bieden een institutionele versie aan met extra ondersteuning en aangepaste templates — check bij jouw bibliotheek of datamanagement-team wat er beschikbaar is.

Wat goed werkt: de gestructureerde opbouw en de enorme bibliotheek aan templates. Wat minder handig is: de interface is functioneel, maar niet altijd even intuïtief als je gewend bent aan moderne Nederlandse tools.

DMPonline — de Europese favoriet

DMPonline is het broertje van DMPTool, ontwikkeld door het Digital Curation Centre in het Verenigd Koninkrijk. Het werkt vergelijkbaar, maar is populairder in Europa en heeft sterke koppelingen met Europese onderzoeksfinanciers.

Voor Nederlandse onderzoekers is DMPonline interessant vanwege de integratie met Horizon Europe-templates en de mogelijkheid om institutionele aanpassingen te maken. Ook hier: gratis te gebruiken, en veel Nederlandse universiteiten bieden toegang via hun eigen omgeving. Het voordeel ten opzichte van DMPTool is de iets modernere interface en de goede ondersteuning voor Europese regelgeving rondom data-uitwisseling. Het nadeel: de Nederlandse context is minder verwerkt dan je zou hopen.

Research Data Management Organiser (RDMO) — voor de liefhebbers van maatwerk

RDMO is een open-source tool die vooral populair is geworden in Duitsland, maar steeds meer voorkomt in Europese onderzoeksomgevingen. Het is bijzonder geschikt voor instellingen die hun eigen vragenlijsten en workflows willen opbouwen. Wat RDMO sterk maakt is de flexibiliteit: je kunt er eigen templates in bouwen, vragen toevoegen die specifiek zijn voor jouw discipline, en het integreert met andere onderzoekssystemen.

Voor Nederlandse onderzoekers is het minder vanzelfsprekend dan de DMPonline versus DMP Roadmap vergelijking, maar als jouw instelling RDMO ondersteunt, is het een krachtig alternatief.

De tool is gratis, maar je hebt wel een IT-afdeling nodig die het wil hosten en onderhouden. Dus minder geschikt voor individuele onderzoekers, meer voor groepen en instellingen.

De Nederlandse context: wat je moet weten

In Nederland draait alles rond de FAIR-principes — data moet Findable, Accessible, Interoperable en Reusable zijn. Daarom is het belangrijk dat je DMP-tool aansluit bij de Nederlandse infrastructuur.

Denk aan verbindingen met repositories zoals DataverseNL, 4TU.ResearchData en DANS-EASY. Veel Nederlandse universiteiten werken samen via de VSNU om standaarden voor datamanagement te bevorderen. Het is daarom verstandig om eerst bij je eigen instelling te kijken welke tool zij aanraden of aanbieden.

Vaak krijg je dan ook direct toegang tot de juiste templates en ondersteuning.

Let ook op de koppeling met de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Zij vereisen een DMP voor ieder beursproject, en hun voorkeur gaat uit naar tools die aansluiten bij de Nederlandse en Europese normen.

Snelle vergelijking: welke tool past bij jou?

Wil je snel en gestructureerd aan de slag met een bekende subsidiegever? Kies voor DMPTool of DMPonline.

Beide zijn gratis, gebruiksvriendelijk en hebben een enorme hoeveelheid templates. Werkt je instelling met eigen workflows en wil je maximale controle over je DMP? Dan is RDMO de juiste keus — mits je instelling het ondersteunt.

Zoekt je iets dat specifiek is afgestemd op de Nederlandse context? Check eerst bij je universiteitsbibliotheek of datamanagement-team.

Vaak hebben zij een aanbevolen tool met lokale ondersteuning en templates.

Wat komt er nog? Trends voor en na 2026

DMP-tools worden steeds slimmer. Verwacht in de komende jaren meer automatisatie: tools die op basis van je projectvoorstel automatisch een eerste versie van je DMP genereren. Bekijk onze gids voor de beste DMP-software om te zien welke oplossingen nu al voorop lopen.

Ook integratie met onderzoeksdatabases en repositories wordt beter — je DMP wordt dan niet meer een statisch document, maar een levend systeem dat meegroeit met je project. En dan is er natuurlijk AI. Hoewel we daar in 2026 nog in de vroege fase van zijn, zal kunstmatige intelligentie steeds meer helpen bij het beantwoorden van DMP-vragen, het controleren van compliance, en het suggereren van best practices op basis van vergelijkbare projecten.

Conclusie: begin vandaag nog met je DMP

Of je nu net begint met onderzoek of al jarenlang bezig bent — een goede DMP-tool maakte het schrijven en beheren van je Data Management Plan een stuk makkelijker. De keuze voor de juiste tool hangt af van jouw situatie: internationale samenwerking, institutionele ondersteuning, of behoefte aan maatwerk.

Het belangrijkste advies? Begin niet pas als de subsidie binnen is. Bespreek je DMP al in de planfase met je team en je datamanager.

Zo voorkom je stress, en zorg je ervoor dat je data vanaf het begin goed wordt beheerd.

Want goed datamanagement is geen administratieve last — het is de basis van betrouwbaar en herbruikbaar onderzoek.