Stel: je zit midden in je onderzoek en hebt precies die ene dataset nodig om je analyse rond te krijten. Of je zoeft een tool nodig hebt die je data net iets sneller kan verwerken. Je Googelt, klikt, scrollt, en raakt afgeleid. Klinkt bekend?
▶Inhoudsopgave
Gelukkig is er iets beters dan urendoor zoeken. De EOSC catalogus brengt datasets, software, diensten en onderzoekstools samen op één plek.
En het mooie: het is gratis toegankelijk voor iedereen die in Europa onderzoek doet.
Wat is de EOSC catalogus precies?
EOSC staat voor European Open Science Cloud. Het is een Europees initiatief dat onderzoekers helpt om data, tools en diensten te vinden, delen en hergebruiken.
De catalogus is het kloppend hart van dit initiatief. Denk aan het als een soort Google voor onderzoeksmiddelen, maar dan zonder reclame en met veel betere zoekresultaten.
In de catalogus vind je op dit moment meer dan 3 miljoen bronnen uit honderden aanbieders. Datasets, software, trainingen, rekenkracht, opslagruimte, noem het maar op. Alles wat je nodig hebt om je onderzoek een boost te geven, zit er waarschijnlijk in verstopt. Of het nu gaat om klimaatdata, genoomsequenties of een tool voor tekstanalyse.
Waarom zou je de EOSC catalogus gebruiken?
Simpel: het bespaart je tijd. En geld. En frustratie. Veel onderzoekers weten niet eens dat bepaalde datasets of tools bestaan.
Ze besteden weken aan het bouwen van iets dat er al is.
Of ze betalen voor diensten die gratis beschikbaar zijn via EOSC-aangesloten aanbieders. De catalogus maakt het vinden van bestaande middelen een stuk makkelijker. Daarnaast helpt het je om FAIR-principes toe te passen.
Wat vind je er precies in de catalogus?
FAIR staat voor Findable, Accessible, Interoperable en Reusable. Dat klinkt als jargon, maar het komt erop neer dat je data en tools zo beschikbaar zijn dat anderen ze ook kunnen gebruiken.
Iets wat steeds belangrijder wordt bij subsidieaanvragen en publicaties. De catalogus bevat vier hoofdcategorieën: Datasets — van openbare statistieken tot onderzoeksdata van universiteiten. Denk aan demografische data, satellietbeelden, medische datasets en meer. Diensten — rekenkracht, cloudopslag, analyseplatforms. Sommige zijn gratis, andere tegen vergoeding.
Je ziet altijd duidelijk wat de voorwaarden zijn. Software en tools — van statistische pakketten tot visualisatietools.
Vaak open source, altijd getest door de gemeenschap. Training en ondersteuning — cursussen, handleidingen en helpdesks om je op weg te helpen.
Hoe zoek je effectief in de EOSC catalogus?
De catalogus is via de EOSC-portal te bereiken. Je hoeft niet in te loggen om te zoeken, maar met een account kun je resultaten opslaan en aanbevelingen ontvangen.
Tip 1: gebruik filters. Je kunt filteren op onderwerp, land, type bron, licentie en meer. Dat maakt je zoekopdracht een stuk scherper. Tip 2: zoek in het Engels. Hoewel sommige bronnen in andere talen beschikbaar zijn, is het merkendeel van de metadata in het Engels. Zoektermen als climate data, genomics of machine learning leveren meestal betere resultaten op.
Tip 3: check de kwaliteitsindicatoren. Sommige bronnen hebben beoordelingen of certificeringen. Let daarop, vooral bij datasets die je wilt gebruiken voor publicaties.
Wil je werken met FAIR gezondheidsdata in Nederland? Dat je iets hebt gevonden, betekent nog niet dat je het direct kunt gebruiken. Check altijd de licentievoorwaarden.
Van vinden naar gebruiken: wat moet je weten?
Sommige datasets zijn vrij te gebruiken, andere hebben beperkingen voor commercieel gebruik. Bij diensten geldt hetzelfde: sommige vereisen een instituut of een formele aanvraag.
Twijfel je? Neem contact op met de aanbieder.
De catalogus vermeldt altijd wie verantwoordelijk is voor de bron. Vaak reageren ze sneller dan je denkt.
EOSC en Nederland: hoe zit dat?
Nederland is actief betrokken bij EOSC. Via de VSNU en organisaties als SURF werken Nederlandse universiteiten aan aansluiting op het Europese ecosysteem. Dat betekent dat veel Nederlandse datasets en diensten ook via de EOSC catalogus in 2026 vindbaar zijn.
Ook het Plan S en de Open Access-beleidslijnen van Nederlandse onderzoeksfinanciers sluiten aan bij wat EOSC beoogt.
Praktisch voorbeeld: van probleem naar oplossing
Als je subsidie aanvraagt bij NWO of ZonMw, wordt steeds vaker verwacht dat je data FAIR beschikbaar maakt. Het Dutch Techcentre for Life Sciences kan helpen om daar invulling aan te geven.
Stel: je onderzoekt luchtvervuiling in stedelijke gebieden en hebt sensordata nodig uit meerdere Europese steden. In plaats van elke stad apart te benaderen, zoek je in de EOSC catalogus op urban air quality data. Binnen enkele minuten vind je datasets uit onder meer het Europees Milieuagentschap en verschillende universiteiten.
Je filtert op open licenties, downloadt wat je nodig hebt, en bent verder.
Zonder de catalogus had je hier waarschijnliken weken over gedaan.
Begin vandaag nog
Je hoeft geen expert zijn om de EOSC catalogus te gebruiken. Ga naar de portal, typ in wat je zoekt, en filter je resultaten.
Het is eenvoudiger dan je denkt. En het kan je onderzoek een flinke versnelling geven. De volgende keer dat je vastloopt bij het vinden van data of tools, onthoud dan: er is een catalogus die speciaal is gebouwd om jou te helpen. Gebruik hem.
Veelgestelde vragen
Wat is precies de EOSC catalogus?
De EOSC catalogus is een centrale plek binnen het European Open Science Cloud (EOSC) project.
Wie kan de EOSC catalogus gebruiken?
Het is een soort ‘Google voor onderzoeksmiddelen’, maar dan zonder reclame en met betere zoekresultaten. Hier vind je een overzicht van meer dan 3 miljoen datasets, software, diensten en trainingen die onderzoekers in Europa kunnen gebruiken. De EOSC catalogus is gratis toegankelijk voor alle Europese onderzoekers. Je kunt er zoeken en opslaan naar interessante bronnen, en je kunt profiteren van de FAIR-principes (Findable, Accessible, Interoperable en Reusable) om data en tools effectief te gebruiken in je onderzoek.
Wat zijn de belangrijkste categorieën die je in de EOSC catalogus vindt?
De catalogus is onderverdeeld in vier hoofd categorieën: datasets (zoals klimaatdata of medische datasets), diensten (zoals rekenkracht of cloudopslag), software en tools (zoals statistische pakketten), en training en ondersteuning (cursussen en handleidingen). Zo vind je alles wat je nodig hebt om je onderzoek te versnellen.
Waarom zou ik de EOSC catalogus moeten gebruiken in plaats van zelf te zoeken?
Door de EOSC catalogus te gebruiken, bespaar je tijd en geld, omdat je al bestaande datasets en tools kunt vinden in plaats van ze zelf te ontwikkelen.
Hoe kan ik effectief zoeken in de EOSC catalogus?
Het helpt je ook om de FAIR-principes toe te passen, waardoor je data en tools makkelijker te vinden, te gebruiken en te delen zijn. Je kunt de EOSC catalogus bereiken via de EOSC-portal. Hoewel je niet hoeft in te loggen om te zoeken, kun je met een account je zoekresultaten opslaan en persoonlijke aanbevelingen ontvangen, waardoor je sneller de juiste bronnen vindt voor je onderzoek.